Kwaliteitsprojecten

Kwaliteitsprojecten Horizon College

In 2017 heeft het Horizon College een aantal projecten uitgevoerd op het gebied van kwaliteitszorg en examinering.

Aanleiding

Op het terrein van de wetgeving hebben we te maken met een aanscherping van de eisen die vanuit de overheid gesteld worden. De inspectie van het onderwijs hanteert met ingang van 2017 een nieuw onderzoekskader waarin kwaliteitszorg en ambitie, maar ook examinering en diplomering een prominente plaats innemen. Verder is er nieuwe wetgeving rond de samenstelling en taken van de examencommissies en wordt de ontwikkeling van de beroepsgerichte examens  verder gereguleerd. In mei/juni 2016 heeft de inspectie het Onderzoek naar de Staat van de Instelling bij het Horizon College gehouden. De inspectie zag geen tot beperkte risico's bij de opbrengsten, de tevredenheid van studenten, medewerkers en werkgevers, de stabiliteit van organisatie en management en de financiële continuïteit. Wel was er volgens de inspectie sprake van enkele risico's op het gebied van de kwaliteit van het onderwijs, met name bij het onderdeel examinering. De inspectie schrijft in haar rapport dat de systematiek van kwaliteitsmanagement voldoet, maar dat in de uitvoering tekortkomingen zijn opgetreden, waardoor het Horizon College niet altijd voldoende zicht heeft op de eigen kwaliteit, met name die van examinering en diplomering.

Al met al was dit voldoende aanleiding om een eigen kwaliteitsonderzoek te verrichten en een aantal verbeterprojecten te starten. De uitvoering van een plan van aanpak is in een vergevorderd stadium. Een aantal projecten is inmiddels afgerond, enkele zijn nog in uitvoering. 

Verbeteringen kwaliteitszorg

Een constatering van de inspectie was dat er geen sprake was van een gebrekkig kwaliteitszorgsysteem, noch een gebrekkig instrumentarium, maar wel dat de normstelling, bewijsvoering en een cultuur van aanspreken beter kan. We hebben als Horizon College zelf geconstateerd dat er meer aandacht nodig is voor de implementatie, de manier waarop we de instrumenten inzetten én gebruiken, de kwaliteit ervan en de borging door middel van de zogenoemde PDCA-cyclus, alsmede de opvolging van de uitkomsten. Het besturingsmodel van het Horizon College, het 'driecirkelmodel', lijkt soms teveel een papieren werkelijkheid en het systeem ontbeert daarmee vooral een waarschuwingsfunctie.

Kwaliteitsscan

Daarom is er een nieuwe digitale versie van de kwaliteitsscan ontwikkeld die volledig is afgestemd op het nieuwe onderzoekskader van de inspectie. Met deze zelfevaluatie leggen de onderwijsteams een stevige basis voor hun teamplannen. Na het invullen van de HC-Quickscan door alle teamleden bespreekt elk team met elkaar wanneer er volgens hen sprake is van een voldoende, enig risico of meer dan een voldoende op de norm van de inspectie, per aspect van de Quickscan. De uitkomsten zijn input voor de teamvisie, het teamplan en teamactiviteitenplan (TAP).

Risico-opleidingen

Om een beter beeld te krijgen van de kwaliteit van alle opleidingen worden jaarlijks de risico's in beeld gebracht. Deze vindt plaats op basis van de volgende indicatoren: opleidingsrendement (jaarresultaat en diplomaresultaat), aantal voortijdig schoolverlaters (vsv), de tevredenheid van de studenten, medewerkerstevredenheid en de score van bedrijven en studenten op het onderzoek naar beroepspraktijkvorming.

Auditsystematiek

Het Horizon College heeft een auditsystematiek ontwikkeld waarmee de onderwijsteams zich regelmatig laten beoordelen op relevante aspecten van het onderwijs. Er wordt een onderscheid gemaakt tussen beoordelende en ontwikkelingsgerichte audits. Een beoordelende audit heeft een controlerende functie. Deze audits worden afgenomen om te beoordelen of voldaan wordt aan de onderwijskwaliteit conform het waarderingskader van de inspectie. Het betreft een oordeel.

Bij de teams waar geen speciale risico's geconstateerd zijn, wordt eens per vier jaar een beoordelende audit uitgevoerd. Als er wel risico's zijn geconstateerd wordt dit scherper gevolgd. Daarnaast worden ontwikkelingsgerichte audits afgenomen. Een ontwikkelingsgerichte audit geeft antwoord op de vraag van een risico-opleiding; het team kijkt naar de eigen kwaliteit en formuleert zelf een auditvraag. Het antwoord is inclusief een oordeel over het wel/niet voldoen aan de in het team gemaakte afspraken of aan de door het team gewenste of beschreven kwaliteit, afhankelijk van de vraag. De functie van deze audit is om het team te helpen zelfstandig een opwaartse kwalitatieve verbetercyclus op gang te brengen.

Verbeteringen examinering en diplomering

Uit het onderzoek naar de kwaliteit van de overige opleidingen is gebleken dat er verbeteringen nodig waren op het gebied van examinering. Met een pakket van 140 verschillende opleidingen die allemaal verantwoordelijk zijn voor hun eigen examinering en diplomering verschilt de mate waarin dat van toepassing is per opleiding.

Exameninstrumenten

Het betreft hier de kwaliteit van de examens zelf. Een deel van de examens zijn centrale landelijke examens, zoals die van rekenen, Nederlands en Engels. De beroepsgerichte examens worden voor het overgrote deel ingekocht bij landelijke examenleveranciers. Via een landelijk project rond validering van examenproducten wordt het aanbod van landelijk gevalideerde examens steeds groter. Het Horizon College maakt dankbaar gebruikt van deze ontwikkeling door waar mogelijk deze landelijk gevalideerde examens te gebruiken. In een enkel geval, waar deze mogelijkheid nog niet bestaat worden zelf ontwikkelde examens ingezet.

In het eigen onderzoek zijn enkele risico's gesignaleerd betreffende het examen­instrumentarium. Deze risico's worden ondervangen door het vaststellingsproces strakker in te richten. Alle examens worden gecontroleerd en vastgesteld door de examencommissie. Hierdoor kunnen mogelijke tekortkomingen in het instrumentarium sneller opgespoord en bijgesteld worden. 

Examinering in de beroepspraktijk

Om goed te kunnen beoordelen of een kandidaat voldoet aan de eisen die aan een beginnend beroepsbeoefenaar worden gesteld, wordt een deel van het examen afgenomen in de beroepspraktijk of in een gesimuleerde praktijkomgeving. De kwaliteit van deze beoordelingen in de praktijk is afhankelijk van verschillende factoren, onder meer van de deskundigheid van de beoordelaars, de inzet van het vierogen-principe en de kwaliteit van de beoordelingsinstrumenten. Ook leent de ene beroepssituatie zich beter als examenplaats dan de andere en leent de ene opleiding zich beter om examens in een gesimuleerde omgeving af te nemen dan een andere opleiding.

Zoals ook uit de diverse publicaties van de inspectie en het servicepunt examinering MBO blijkt, bestaat er geen standaard recept dat voor de examens van alle verschillende opleidingen geldt. Elk examen is maatwerk. Om de kwaliteit te garanderen wordt voor elke opleiding een risicoanalyse gemaakt op de bovenstaande elementen, waarna de examencommissie zo nodig aanvullende maatregelen treft.

Taken en samenstelling examencommissies

Uit het onderzoek blijkt dat er verbeteringen nodig zijn in de richting wat betreft de borgende en controlerende rol van de examencommissies. Ook blijkt er behoefte aan het vergroten van de rolduidelijkheid van de diverse betrokkenen in de examenorganisatie. De verwachtingen en taken, bevoegdheden en verantwoordelijkheden zijn niet altijd duidelijk bij alle betrokkenen. Het onderscheid tussen uitvoering en borging/controle loopt soms door elkaar.

De examenorganisatie is per 1 augustus 2017 opnieuw ingericht. Taken, bevoegdheden en verantwoordelijkheden zijn helder vastgelegd, waarmee voldaan wordt aan de nieuwe wetgeving.  

De wet verduidelijkt de taken van de examencommissie en stelt nadere eisen aan de samenstelling, benoeming en onafhankelijkheid. In de wet wordt een duidelijk onderscheid gemaakt tussen verantwoordelijkheid voor de kwaliteit van de examinering (managementtaak; het bevoegd gezag is eindverantwoordelijk voor de kwaliteit van het onderwijs en examinering) en de kwaliteitsborging van de examinering (examencommissie).

Ook uit de wet komt voort dat het belangrijk is om een duidelijke scheiding in taken en bevoegdheden aan te brengen wat betreft managen van examenprocessen, uitvoering van examentaken en examencommissietaken.

Op 1 augustus 2017 zijn de taken en bevoegdheden van bevoegd gezag, sectormanagement en examencommissie specifiek voor het Horizon College beschreven. Tevens wordt de samenstelling dusdanig aangepast dat tenminste een lid uit de beroepspraktijk en een docent zitting hebben in de examencommissie(s). Ook wordt de onafhankelijkheid van de examencommissie(s) ten opzichte van personen met financiële verantwoordelijkheid beter gegarandeerd.

Examendossiers

Het examendossier bevat de documenten die de examencommissie nodig heeft om een diplomabesluit te kunnen nemen: het examenplan, de ingevulde beoordelingsformulieren en het gemaakte werk (daar waar mogelijk). Om de kwaliteit instellingsbreed beter te kunnen waarborgen zijn heldere kaders geformuleerd voor de processen met betrekking tot cijferinvoer, archivering en dossiervorming. Het examenplan, de ingevulde beoordelingsformulieren en het gemaakte werk worden tenminste tot twee jaar na diplomering bewaard. Bij ongediplomeerde uitstroom tenminste tot twee jaar na uitschrijving. De mogelijkheden tot digitale opslag worden nader uitgewerkt.